در فرآیند درمان ارتودنسی، زیبایی لبخند و سلامت دندانها به مراقبتهای روزانه وابسته است. یکی از مهمترین نکات بهداشت دهان در این مسیر، انتخاب و استفاده صحیح از نخ دندان مخصوص ارتودنسی است. براکتها و سیمها، به طور طبیعی، تمیز کردن کامل دندانها را دشوار میکنند و اگر فرد از نخ دندان مناسب استفاده نکند، به مرور زمان با مشکلاتی مانند پلاک، پوسیدگی و بیماری لثه مواجه خواهد شد. در این مقاله سعی کردهایم اطلاعات جامع و علمی درباره انواع نخ دندان ارتودنسی، مزایا و نحوه استفاده آن در اختیار شما قرار دهیم.
اهمیت ویژه نخ دندان در دوران ارتودنسی
استفاده از نخ دندان مخصوص ارتودنسی نه تنها به تمیزی بیشتر دندانها کمک میکند، بلکه از ایجاد جرم و پلاک اطراف براکت و سیمها جلوگیری مینماید. چرا نخ دندان معمولی کافی نیست؟ در بیماران ارتودنسی، نخ دندانهای معمولی نمیتوانند به راحتی از زیر سیم و براکت عبور کنند و اغلب برخی نقاط مهم مانند فاصله بین براکت و دندان یا زیر سیمها را نادیده میگیرند. همین عامل به سادگی موجب گیر غذای باقیمانده، افزایش ریسک پوسیدگی و حتی تغییر رنگ دندان میشود.
دسته بندی انواع نخ دندان مخصوص ارتودنسی و بررسی ویژگیها
1 – نخ دندان سوپر دنتال (Super Floss)؛ انتخاب اول برای ارتودنسی
نخ دندان سوپر دنتال نوعی نخ با طراحی ویژه برای افرادی با براکت و سیم ارتودنسی است. این نخ، متشکل از سه بخش است:
-
سر سفت و سوزنی شکل برای آسانی ورود نخ به زیر سیمهای ارتودنسی
-
بخش اسفنجی یا حجیم میان نخ که به راحتی پلاک اطراف براکت و سیم را پاک میکند
-
بخش انتهایی نازک همچون نخ دندان معمولی که فضاهای بین دندانی را تمیز میکند
از بهترین مزایای نخ دندان سوپر دنتال میتوان به پاکسازی گسترده، راحتی مصرف، مناسب برای ایمپلنت و بریج و افزایش تاثیرگذاری بهداشت دهان اشاره کرد.
2 – نخ دندان دسته دار و زاویه دار (Floss Pick و Angled Floss Holder)؛ راحتی و سرعت
یکی دیگر از ابزارهای موثر، نخ دندان دستهدار یا اصطلاحا Floss Pick یا Floss Holder است که به یک دسته پلاستیکی متصل می شود. برخی مدلها دارای سری زاویهدار برای عبور راحتتر از بین براکت و سیم هستند. این مدل برای نوجوانان و کودکان یا هر کسی که تازه به مراقبت ارتودنسی عادت میکند، بسیار کاربردی است.
ویژگی ها:
-
مناسب برای استفاده خارج از منزل و محیط کار یا مدرسه
-
کنترل بهتر در دست گرفتن نخ، کمک به پیشگیری از زخمهای لثه
-
برخی مدلها دارای قابلیت چند بار مصرف یا سریهای یدکی برای هزینه به صرفهتر
3 – نخ دندان با سوزن نخکش (Threader Floss)؛ آزادی در انتخاب نخ
اگر فرد به هر دلیلی میخواهد از نخ دندان معمولی استفاده کند، ابزاری به نام Threader یا «سوزن نخکش ارتودنسی» پیشنهاد میشود. این وسیله نایلونی قابلیت عبور نخ از زیر سیمهای ارتودنسی را فراهم میکند و پس از ورود نخ، مانند یک نخ دندان معمولی میتوانید فواصل بین دندانها را تمیز کنید.
فواید:
-
صرفهجویی در هزینه
-
سهولت در استفاده با کمی تمرین
-
انتخاب آزادانه نخ بر اساس حساسیت و نیاز لثه
4 – نخ دندان آبی یا الکتریکی (Water Flosser/Oral Irrigator)؛ فناوری نوین برای بهداشت ارتودنسی
امروزه بسیاری از افراد به جای نخ دستی، از نخ دندان آبی (واترفلاسر) که آب را با فشار کنترل شده به فواصل بین دندانی و اطراف براکت ها میفرستد، استفاده میکنند.
مهمترین مزایا:
-
کاملاً بدون درد؛ مناسب مراجعهای حساس و کودکان
-
افزایش تمیزی نقاط دور از دسترس
-
کاهش قابل توجه التهاب و خونریزی لثه
در انتخاب مدل دستگاه، توجه به سری مخصوص ارتودنسی اهمیت بالایی دارد.
نکات بسیار مهم هنگام انتخاب نخ دندان مناسب برای ارتودنسی
-
نوع سیم و براکت: برای براکتهای معمولی، نخ سوپر دنتال یا Threader ایده آل است. در براکت های لینگوال (پشت دندانی) ابزارهای تخصصیتر مفیدترند
-
حساسیت و خونریزی لثه: در صورت وجود مشکل لثه، استفاده از واترفلاسر یا نخ مومی توصیه میشود
-
راحتی و سرعت: هر چه مصرف نخ برای شما راحتتر باشد، احتمال نظم در مراقبت روزانه بیشتر میشود
-
سن و مهارت مراجع: نوجوانان و کودکان از مدلهای دستهدار یا واترفلاسر استقبال بیشتری میکنند
آموزش مرحله به مرحله نخ دندان کشیدن در ارتودنسی
-
ابزار مناسب را انتخاب و آماده کنید (سوپر دنتال، Threader، واترفلاسر یا نخ دسته دار)
-
نخ را به آرامی از زیر سیم ارتودنسی عبور دهید؛ از بخش سفت نخ برای این منظور کمک بگیرید
-
نخ را بین دو دندان حرکت دهید و به صورت بالا و پایین (در جهت دندان، نه لثه) بچرخانید
-
این مراحل را برای تمامی فواصل تکرار کنید. هر بار حتما بخش تازهای از نخ دندان استفاده شود
-
پس از نخ دندان کشیدن، دهان خود را با آب یا دهان شویه حاوی فلوراید بشویید
نکته طلایی: از خشونت یا فشار بالا به نخ خودداری کنید، زیرا ممکن است به لثه آسیب بزند
مشکلات رایج در استفاده از نخ دندان ارتودنسی و راه حلها
-
گرفتگی نخ دندان: استفاده از نخ اسفنجی و سوزن نخکش می تواند مشکل را رفع کند
-
خونریزی لثه: در ابتدا طبیعی است، اما تداوم خونریزی نشانه التهاب یا مراقبت نامناسب است؛ با پزشک مشورت کنید
-
فراموشی در روتین روزانه: استفاده از ابزارهای راحت نظیر واترفلاسر یا نخ دستهدار باعث ایجاد عادت و نظم میشود
تاثیر نخ دندان مخصوص ارتودنسی بر سلامت دهان و دندان
مطالعات بالینی نشان دادهاند که استفاده منظم از نخ دندان مخصوص ارتودنسی، ریسک التهاب لثه را بیش از ۴۰ درصد کاهش میدهد و بروز لکههای سفید و پوسیدگی را در اطراف براکت ۵۰ درصد کمتر میکند. استفاده درست و مداوم از این ابزار، نتیجه نهایی ارتودنسی یعنی لبخندی زیبا و سالم را تضمین خواهد کرد.
جمعبندی؛ سلامت دهان با نخ دندان مخصوص ارتودنسی
نخ دندان مخصوص ارتودنسی بهترین ابزار برای پاکسازی کامل دندانها طی درمان ارتودنسی است؛ از انواع سوپر دنتال، نخ دسته دار، Threader تا واترفلاسر همگی به بهداشت دهان و موفقیت بلندمدت درمان کمک میکنند. کافی است ابزار مناسب خود را انتخاب کنید، آموزش صحیح استفاده را رعایت نمایید و روزانه برای سلامت لبخند خود وقت بگذارید. این مراقبت ها نه تنها زیبایی بلکه اعتماد به نفس و سلامت شما را تضمین خواهد کرد.
سوالات متداول درباره نخ دندان در ارتودنسی
هر چند وقت یکبار باید نخ دندان بکشیم؟
پیشنهاد متخصصان، یک بار در روز و ترجیحا شب قبل از خواب است. البته اگر وعده غذایی شیرین یا چسبنده خوردهاید، بلافاصله پس از غذا هم مفید است.
تفاوت سوپر دنتال با نخ دندان معمولی چیست؟
سوپر دنتال سه قسمت دارد و مخصوص عبور از زیر سیم و پاکسازی اطراف براکت است، در حالی که نخ معمولی امکان عبور از زیر سیم را ندارد.
آیا واترفلاسر کامل جایگزین نخ دندان می شود؟
واترفلاسر تمیزکاری عمیق دارد و مکملی عالی برای رعایت بهداشت افراد ارتودنسی شده است، اما حذف کامل نخ دندان به خصوص برای فضاهای تنگ پیشنهاد نمیشود.
نخ دندان کشیدن باعث آسیب به براکت ها میشود؟
خیر. استفاده درست و آرام از نخ مخصوص ارتودنسی هیچ آسیبی به براکت یا سیم وارد نمیکند و برعکس سلامت آن ها را حفظ میکند.
کلینیک ارتودنسی دکتر فروغی
اگر به مشاوره تخصصی و دریافت بهترین محصولات بهداشتی دندانپزشکی نیازمندید، کلینیک ارتودنسی دکتر فروغی با کادری مجرب، جدیدترین تجهیزات و راهنمایی کامل انتخاب نخ دندان مخصوص ارتودنسی، آمادهی پاسخگویی به سوالات و خدمت رسانی به شماست. کیفیت، تخصص و آرامش خاطر را با کلینیک دکتر فروغی تجربه کنید.
