بارداری یکی از حساسترین و در عین حال زیباترین دوران زندگی هر زن است. حفظ سلامت دهان و دندان در این دوران نهتنها به زیبایی لبخند شما کمک میکند، بلکه تأثیر مستقیمی بر سلامت عمومی و راحتی بارداری دارد. یکی از سوالات متداول مادران باردار این است:
«آیا ارتودنسی در زمان بارداری ضرر دارد؟»
در این مقالهی جامع به کلیهی جوانب ارتودنسی در دوران بارداری و نکات مراقبتی میپردازیم تا با آگاهی کامل تصمیم بگیرید.
چرا ایمنی ارتودنسی در بارداری اهمیت دارد؟
بارداری با تغییرات هورمونی وسیع همراه است که میتواند منجر به حساسیت یا التهاب لثه شود. از سوی دیگر، بسیاری از روشهای ارتودنسی نیاز به عکسبرداریهای تشخیصی و تنظیمهای مکرر براکت دارند. از این رو، لازم است مادران با آگاهی و برنامهریزی مناسب، فرصت درمان را مدیریت کنند تا:
-
سلامت جنین در معرض خطر قرار نگیرد.
-
روند درمان ارتودنسی دچار اختلال نشود.
-
ناراحتیها و عوارض احتمالی به حداقل برسد.
تغییرات هورمونی و تاثیر آن بر دهان و دندان
در سهماههی اول بارداری، هورمون پروژسترون و استروژن افزایش مییابد. این تغییرات میتواند منجر به موارد زیر شود:
-
ژنژیویت حاملگی: التهاب و قرمزی لثه
-
افزایش ریسک خونریزی لثه حتی هنگام مسواک زدن
-
شل شدن بافتهای نگهدارنده دندان
توصیه میشود قبل از شروع درمان ارتودنسی، یک بار معاینهی کامل و جرمگیری انجام دهید تا در دوران بارداری با التهابهای حاد مواجه نشوید.
ارتودنسی بهتر است یا کامپوزیت؟ بررسی کامل، علمی و تخصصی برای انتخاب بهترین روش اصلاح طرح لبخند
مراحل ارتودنسی و توصیههای هر مرحله در بارداری
1 – عکسبرداری دندان (رادیوگرافی)
-
انجام رادیوگرافی در سهماههی اول غیرضروری است و معمولاً توصیه نمیشود.
-
چنانچه عکسبرداری حتمی باشد، از پیشبند سربی استفاده کرده و با تایید پزشک زنان انجام دهید.
2 – نصب براکت و بندگذاری
-
خود فرایند نصب براکت هیچ خطر تشعشعی ندارد.
-
ممکن است درد مختصر و نیاز به مصرف مسکن ایجاد شود که فقط مسکنهای مجاز برای بارداری (با تجویز پزشک) مورد استفاده قرار گیرد.
3 – تنظیم ماهیانه (Chairside Adjustment)
-
جلسات کوتاه و با فاصله مناسب (مثلاً هر 6 تا 8 هفته یکبار)
-
اطلاع ارتودنتیست از وضعیت بارداری برای تنظیم ملایمتر نیروها
4 – نگهدارندهها (Retainers)
-
استفاده از نگهدارنده پس از پایان دورهی فعال، مشکلی ندارد.
-
تمیز نگه داشتن نگهدارنده در دوران بارداری با رعایت بهداشت دهان الزامی است.
جوانب ارتودنسی در بارداری
معایب و چالشهای ارتودنسی در زمان بارداری
-
التهاب و خونریزی لثه بهدلیل تغییرات هورمونی
-
حالت تهوع صبحگاهی و دشواری مسواک زدن
-
محدودیت در مصرف برخی مسکنها و آنتیبیوتیکها
-
نیاز به هماهنگی بیشتر بین پزشک زنان و ارتودنتیست
نکات مهم برای موفقیت درمان ارتودنسی در بارداری
1 – رعایت بهداشت دهان و دندان
-
استفاده مرتب از مسواک، نخ دندان و مسواک بیندندانی
-
دهانشویه بدون الکل و حاوی سدیم فلوراید
2 – تغذیه مناسب
-
مصرف کافی کلسیم و ویتامین D
-
خوردن غذاهای نرم و بهصورت وعدههای کوچک
3 – همکاری با متخصص ارتودنتیست
-
ارتودنتیست را از تاریخ دقیق سونوگرافیها و معاینات زنان مطلع کنید.
-
در صورت نیاز به داروهای مسکن یا آنتیبیوتیک، با پزشک زنان مشورت کنید.
چه زمانی بهتر است درمان را آغاز یا به تعویق بیندازیم؟
قبل از بارداری
اگر قصد بارداری دارید و درمان ارتودنسی آغاز نشده، بهترین زمان برای انجام عکسبرداری و نصب براکت است.
سهماههی اول بارداری
به دلیل حساسیت بالای جنین در این دوره، میتوانید درمان را آغاز نکنید یا فقط معاینات اولیه را انجام دهید.
سهماههی دوم بارداری
مناسبترین زمان برای انجام تنظیمات منظم و ادامهی درمان ارتودنسی است.
سهماههی سوم بارداری
اگر علایم ناخوشایند بارداری شدید شد (خستگی زیاد، حالت تهوع مکرر)، بهتر است جلسات را کاهش دهید و پس از زایمان درمان ارتودنسی را ادامه دهید.
نتیجهگیری
در مجموع، ارتودنسی در دوران بارداری به شرط رعایت نکات ایمنی و مراقبتی برای مادر و جنین خطری ندارد. مدیریت دقیق جلسات، همکاری بین ارتودنتیست و پزشک زنان و رعایت بهداشت دهان، کلید موفقیت در این مسیر است. اما اگر امکان دارید، قبل یا بعد از بارداری درمان را برنامهریزی کنید تا کمترین مشکل را تجربه کنید.
سوالات متداول
آیا میتوان در سهماههی اول بارداری براکت نصب کرد؟
توصیه میشود نصب براکت و عکسبرداری در سهماههی اول را به تعویق بیندازید و در سهماههی دوم اقدام کنید.
آیا درد بعد از تنظیم براکت به جنین آسیب میرساند؟
خیر. درد خفیف ناشی از تنظیم براکت به هیچوجه تاثیری بر جنین ندارد. اگر نیاز به مسکن دارید، با پزشک زنان هماهنگ کنید.
آیا استفاده از نگهدارنده پس از پایان درمان در بارداری ممنوع است؟
خیر، استفاده از نگهدارنده بدون اشکال است؛ فقط مراقب تمیزی آن باشید.
اگر در دوران بارداری به التهاب لثه دچار شدم، چه کنم؟
حتماً به ارتودنتیست و پزشک زنان اطلاع دهید. ممکن است نیاز به پاکسازی بیشتر یا دهانشویه تجویزی باشد.
آیا عکسبرداری دیجیتال از دندانها ایمنی بیشتری در دوران بارداری دارد؟
بله، پرتو کمتر و امکان استفاده از پیشبند سربی، این روش را تا حد زیادی ایمن میکند.
برای کسب مشاوره تخصصی و برنامهریزی دقیق درمان ارتودنسی در دوران بارداری، میتوانید با کلینیک ارتودنسی دکتر فروغی، مرکز تخصصی انجام انواع خدمات ارتودنسی، تماس بگیرید.
آرامش و سلامتی شما، اولویت ماست!
